De Slag bij Thermopylae vond volgens de klassieke Griekse legende plaats in het jaar 480 BCE. Driehonderd Spartaanse strijders, onder leiding van de legendarische koning Leonidas I, vochten een epische slag tegen de Perzische koning Xerxes op zijn Griekse veldtocht. Frank Miller produceerde een epische strip over deze slag and zijn interpretatie van het karakter van de Spartanen en koning Leonidas I in zijn cult serie 300 uit 1998. Later dit jaar zal een spectaculaire verfilming van 300 door Warner Bros. te zien zijn. Hoewel ik geen grote fan van Hollywood’s mega-producties ben, noch van strips, zal ik zonder meer deze film gaan bekijken.

Het lijkt erop alsof er in Hollywood en in de smaak van de consumenten een revival van het klassieke thema plaats vindt. Met bijvoorbeeld een film als Achilles die $250 miljoen dollar kostte, Warner Bros.’ verfilming van Frank Miller’s 300 die weliswaar slechts $60 miljoen dollar kostte, maar inclusief de mega miljoenen blockbuster The Passion of Christ van Mel Gibson, is Hollywood de klassieken opnieuw aan het populariseren. Nu kun je de artistieke waarde van een film als Achilles in twijfel trekken en er zullen er weinig zijn die het durven verdedigen, maar de artistieke waarde van de cult strip van Frank Miller is moeilijk te ontkennen. De film regisseerd door Zack Snyder, die ook Dawn of the Dead regisseerde, zal later dit jaar in premiere gaan, en zal de lijn volgen van Miller’s interpretie en geen historisch document volgens Herodotus zijn. Frank Miller werd beinvloed op zijn beurt door de film The 300 Spartans door Rudolph Maté uit 1962.

Als er iets een centraal thema is in Miller’s 300 dan is het de klassieke Spartaanse waarde van een individueel gehardend offer ten behoeve van het algemeen goed. Het is enkel en alleen de vrijwillige omarming van de dood als ons nederig lot, en de gehardende weg van het leven vol discipline die een strijder de hoogste waardigheid biedt. Maar zoals in elke goede Grieks vertelling, is er geen goed verhaal zonder een slecht einde. De tragedie van de 300 volgt hier de Griekse traditie. De rigideit van het Spartaanse leven eiste dat misvormde babies gedood werden omdat zij ongeschikt waren om als Spartaans strijder te volgroeien.

Je hele leven lang, moet je je voorbereiden, dag in, dag uit, moet je je inspannen om te leren en jezelf te verbeteren, want op een dag, eens in je leven, komt er een moment, waarop we al die jaren training en voorbereiding hard nodig hebben om het allerhoogste in ons leven te bereiken. De les is dat zelf-ingenomenheid, hoogmoed voor de val komt, en dat we nooit en te nimmer het slachtoffer mogen worden van hybris, denkend dat we de goden aan onze zijde hebben, dat het geluk ons lot zal beslissen, want dit is de prelude voor de val. En het moment van onze hoogste glorie zal bevochten worden in een intieme strijd met de dood, waar alleen echte helden staan om te vechten. Zij die beven, beven van angst voor de dood in het licht van het leven, zullen hun einde kennen in duisternis, maar zij die beven, ongeduldig om hun lot te ontmoeten in het moment van waarheid, zijn de ware strijders. Aldus staat Leonidas oog in oog met de wolf in zijn jeugd, het dier klaar voor zijn maaltijd, en Leonidas weet dat hij of moet sterven or zal leven in faam.

Maar zoals elk mens, zo ook Leonidas maakt een fout, want het is dit alleen dat ons mensen maakt. Als de misvormde Ephialtes, Leonidas smeekt om deel uit te mogen maken van diens leger Spartanan om de Perzische vijand te bevechten, wijst koning Leonidas hem af, omdat hij van geen waarde wordt geacht voor diens vechtmachine. Maar dat blijkt een cruciale fout, want hoewel iemand misschien geen waarde heeft als vriend, dan toch zeker tegenwaarde voor een vijand, en aldus verraadt Ephialtes de Spartanen aan de Perzen en neemt fatale wraak voor zijn afwijzing. Dit is wat een ware tragedie groots maakt, voor de slechterik voelen wij geen haat, voor de helf koesteren wij geen sympathie zonder weerzin. Dit Dostoewskische plot van slecht in al het goede en goed in al het kwaad, ontgaat de helden van Sparta niet.

Miller’s 300 is verdeeld in vijf hoofdstukken: eer, plicht, strijd en victorie. Dit klinkt akelig als het credo van het opleidingsinstituut voor legerofficieren in America, Westpoint: plicht, eer, en vaderland, en het is zeker geen toeval dat de film 300 wordt gelanceerd in een tijd dat America in oorlog is. America is net zoals Sparta een land waar er geen waarde hoger aangeschreven staat dan het idee van eer inn vrijheid tot de dood. Europeanen neigen ernaar compromissen te sluiten als het gaat om eer om de dood te vermijden ten koste van vrijheid als het moet. Europeanen neigen er niet naar offeringen te brengen, maar Amerikanen daarentegen wel. Het verlies van religieuze waarden in Europa is een groot goed, maar daarmee ging ook iets anders essentieels verloren, en misschien, misschien, dienen we eens wat meer te kijken naar het klassieke Griekenland om enkele ideeen omtrent Dood en Vrijheid in ere te herstellen.

Links:
300 (2007) - @imdb
Battle of Thermopylae - @wikipedia
300 the movie - @warnerbros.com
300 the comic - @wikipedia
Frank Miller - @wikipedia
Herodotus’ twenty-second logos: Thermopylae
The complete works of Frank Miller