Friesland heeft er een nieuw museum bij, het zal velen ontgaan zijn, maar het is er wel degelijk. Na een jarenlange worsteling over de locatie, opende Koningin Beatrix op 24 november 2004 de deuren van museum Belvédère. Belvédère is een museum voor moderne en hedendaagse kunst, gelegen in de lommerrijke omgeving van het Friese Oranjewoud onder Heerenveen, de place to be voor de Noordelijke nouveau riche. Voor de Friese kunstenaars is er aanzienlijk wat plaats ingeruimd.

Na betaling krijgen de bezoekers een entreebewijs én een rode sticker op hun révers geplakt. Door de overenthousiaste medewerker wordt hen vervolgens persoonlijk een geweldig bezoek toegewenst. Zoveel hartelijkheid doet sommige gasten de wenkbrauwen licht fronsen.
Vanuit de entree kun je kiezen voor drie gedeelten. Een linkervleugel voor de vaste collectie, het grand café in het midden, gelegen boven het kanaal dat onder het gebouw doorloopt, en een rechtervleugel waar de tijdelijke exposities gehouden worden. Deze ruimte komt er wat karig vanaf, want het boet veel ruimte in door het dépot dat erachter ligt en dat uiteraard niet voor de bezoekers toegankelijk is.
Belvédère, een plaats die een mooi uitzicht biedt, zegt het Van Dale woordenboek. Ontegenzeggelijk waar. Een honderden meters lange promenade verbindt het museum met het park van het Oranjewoud, dat ruim tweehonderd jaar geleden door leden van de koninklijke familie is aangelegd.
Het kanaal in het midden van de promenade zuigt de bezoeker als het ware naar het museum toe. De glazen wanden van het café dat boven het water zweeft, geven het gebouw de broodnodige ruimtelijkheid, want het ontwerp van de Friese architect Eerde Schippers is verder erg hoekig, strak en massief.

De vaste collectie heeft haar intrek genomen in de linkervleugel. Door de ruimte met heel veel schotten op te delen krijg je als bezoeker een beetje een ‘hokjesgeest’-gevoel. Dit blijft niet alleen beperkt tot de indeling, maar heeft ook zijn weerslag op de kunstwerken, voornamelijk schilderijen. De eerste confrontatie is direct die met Gerrit Benner, de bekendste Friese, landschapsschilder, behorend tot de noordelijke expressionisten. Zijn kleurige horizonten contrasteren sterk met de witte achtergronden en komen er ‘goed uit de verf’.
De volgende ‘compartimenten’ tonen het werk van Friese landschapsschilders van vroeger en nu, meest opvallend is de ruime keuze uit werken van Jan Mankes. Geen Fries, maar wel woonachtig geweest in het Friese, in De knipe, op een steenworp afstand van het museum. Zijn realistische werkjes misstaan er niet.
Dan volgt een afdeling met werken van De Stijl exponenten, geen Mondriaans maar wel een leuke verzameling Van Doesburgs. In het midden van de ruimte staat een erg bijzondere lamp, bestaande uit gekleurde glazen schotten. ‘Die zou ik wel in de woonkamer willen hebben’ bedenkt een dame van middelbare leeftijd zich. ‘Misschien kan ik hem wel laten namaken. Toch? erg ingewikkeld ziet het er niet uit.’
De dame is een goede representant van het museumpubliek. Opvallend veel grijzende koppen, overwegend goed gekleed. Het zou kunnen dat de zondag hier iets mee te maken heeft. Over toeloop hoeft het museum zich niet te beklagen. Rekende men in beginsel op twintigduizend bezoekers per jaar, het aantal kwam in 2005 uit tot boven de vijftigduizend geïnteresseerden.
Na nog een vluchtige blik op een werkje van de bekende Britse expressionist James Ensor staan we alweer in de ruimte met de kleurige doeken van Gerrit Benner. Het tweede gedeelte van de vaste collectie was erg flauwtjes, het lijkt toch dat de buitenlandse kunstenaars er een beetje met de haren zijn bijgesleept. Misschien komt het door het verschil in formaten. De kleine, Friese kunstwerken zijn secuur gerangschikt, en daar steken de grotere, voornamelijk buitenlandse doeken, in het tweede gedeelte van de rondgang wat schril en kaal tegen af.

De kleine rechtervleugel voor de wisselende exposities ruimt al haar plaats in voor een Friese boerenzoon. Sjoerd Janzen (1955) uit het schilderachtige Oosterbierum. Zijn werken zijn groot en duister. De enige kleuren, of eigenlijk de enige ‘niet-kleuren’ op zijn werken van enorme afmeting, zijn zwart en wit. Veel betaste tepels, afgehakte hoofden en andere zwartgalligheid. Toch een zegen dat de rechtervleugel wat aan de kleine kant is.
De enthousiaste medewerker vraagt zijn gasten naar hun mening over de expositie. Een blond meisje vindt het ‘wel wat duister en verdrietig’. Volgens de stickerplakker moet ze daar ‘een beetje doorheen prikken’.
Zo is het met museum Belvédère ook een beetje. De omgeving van het Oranjewoud is prachtig, het gebouw en de promenade uiteindelijk toch erg interessant. Maar het getoonde in het museum, daar moeten de mensen misschien maar een beetje doorheen prikken. Het is herfst, de wandeling, via de bossen, naar de parkeerplaats vergoed veel.