De Franse psychoanalyticus Jacques Lacan is van enorme invloed geweest in ons denken over de invloed en onze interpretatie van taal. In het kort beweert Lacan dat het Freudiaanse Ego (het bewustzijn) slechts een illusie is die gevormd wordt door verbale associaties. De elementen van taal worden gescheiden in beeld en verbeelding, respectievelijk vormen zij het onderbewustzijn en bewustzijn, waarbij het onderbewustzijn ons bewustzijn vormt, wat Lacan het spiegelbeeld noemt.
Taal is dus de illusie van ons bewustzijn, dat gedirigeerd wordt door ons onderbewustzijn. Is bewustzijn dan wel mogelijk, is het mogelijk zoals Freud geloofde om het bewustzijn te versterken door de methode van het onderbewustzijn te ontcijferen? Het bewustzijn is in elk geval geen betrouwbare methode, omdat zij mogelijkerwijs het gevolg en niet de bron van de menselijke kennis is. Ook hier geldt het wetenschappelijke paradigma: meten is weten.
Wordcount.org is een taalexperiment waarin het gebruik van de Engelse taal wordt gemeten en rangschikt de 86.800 meest gebruikte woorden naar de relativiteit ten opzichte van het woord ervoor en erna. Wordcount omvat meer dan 100 miljoen woorden uit geschreven en gesproken bronnen. Het is bedoeld als een artistiek experiment maar is tegelijkertijd een directe methode om de theorie van Lacan te meten.
De 50 meest relevante woorden in de Engelse taal zijn volgens wordcount.org:
“The of and to a in that it is was I for on you he be with as by at have are this not but had his they from she which or we an there her were one do been all their has would will what if can when so”
Uit deze lijst kan men een aantal voorbarige conclusies trekken. Ten eerste is de maximale woordlengte 5 letters, de gemiddelde woordlengte 2.98 letters. De meest relevante woorden zijn persoonlijke voornaamwoorden, werkwoorden (hebben en zijn), voorzetsels en aanwijzende voornaamwoorden, maar geen zelfstandige naamwoorden. Deze constatering zou wel eens Lacan’s theorie kunnen bevestigen dat ons onderbewustzijn zich vooral uitdrukt in relaties.
Wordcount is een initiatief van Jonathan J. Harris, die toen hij werkte voor Fabrica, een Italiaanse denktank, de projecten 10×10 en Wordcount ontwikkelde. Voor zijn initiatieven won hij weliswaar geen lullige nationale blogprijs, maar wel een Webby. En raad nou eens wie achter Fabrica zit? Inderdaad ja, Benetton! Ik ben geen grote liefhebber van internationale corporaties, juist omdat die doorgaans niet in staat blijken om uit de pas te lopen. Maar ik moet toegeven dat Benetton me opnieuw positief verrastte met Wordcount.
Gaan kunst, wetenschap en groot kapitaal samen? Blijkbaar wel. Het onderbewustzijn van het groot kapitaal en haar methode verschillen dan natuurlijk ook wezenlijk niet van dat van de kunst of de wetenschap. Het zijn slechts de associaties en spiegelbeelden die in uiterlijke vorm zichzelf onderscheiden van elkaar. We zitten met zijn allen in een diepe grot en zien de beelden van ons onderbewustzijn aan ons voorbij bewegen, in die ruimte spreken wij onze intenties uit, die door de taal gerealiseerd worden. Dat is de fabriek van ons onderbewustzijn, de taal.